Veel dank aan Wendy Wuyts voor het recensie-exemplaar.
Al sinds ik als tiener kennismaakte met de Japanse cinema heb ik een fascinatie voor het land. Afgaande op Tussenland deelt auteur Wendy Wuyts die fascinatie. Veel van wat me intrigeert aan alles wat met Japan te maken heeft vond ik namelijk terug in deze sprankelende roman.
De Vlaamse Francesca woont en werkt al enkele jaren in Japan als haar ex Lars haar komt opzoeken. Francesca is nog steeds verliefd op Lars maar wordt steeds geconfronteerd met de wetenschap dat het nooit meer iets zal worden tussen hen. Lars draagt ondertussen een groot geheim met zich mee. Ze trekken met zijn tweeën de bergen in, waar ze de Koreaanse Daphne ontmoeten. In dit tussenland vervagen de grenzen tussen het zelf en de wereld om hen heen, iets wat als een medicijn kan werken, maar ook gevaarlijk kan zijn.
Atypische perspectieven
Het bijzondere van Tussenland is dat we het verhaal niet alleen vanuit menselijke personages als Francesca, Lars en Daphne lezen, maar ook vanuit de bomen en planten in de omgeving, vanuit Lars’ hond en vanuit een berg. Het shintoïsme, de inheemse religie van Japan die uitgaat van een bezielde natuur, speelt hiermee een grote rol in dit boek. Deze atypische perspectieven doen wat denken aan wat Gerda Blees in Wij Zijn Licht doet en geeft het geheel een speels karakter.
Toch is Wuyts’ stijl ook erg fijngevoelig en opmerkzaam. Wuyts beschrijft heel gedetailleerd de lichamelijke sensaties die de personages ervaren, de kleine non-verbale signalen die soms zoveel meer zeggen dan woorden. Door deze beschrijvingen weet je als lezer precies wat Francesca en Lars voelen, welke handelingen van de een leiden tot ongemak bij de ander. In het zenboeddhisme heb je de koan (een vraag om op te mediteren) ‘Wat voel ik’, een vraag die je gaandeweg steeds meer uit je hoofd haalt en die je leert om steeds meer met je lichaam aan te voelen. De manier waarop Wuyts het doen en laten van haar personages beschrijft is heel fysiek en doet een interesse voor zen en aanverwante Japanse filosofie vermoeden.
Ichigo, ichie
Als zenbeoefenaar werd ik sowieso heel erg blij van wat ik in Tussenland las. Zo komt het Japanse ‘ichigo, ichie’ voorbij, dat letterlijk ‘één moment, één ontmoeting’ betekent en dat wil zeggen dat eigenlijk altijd alles in beweging is, dat ieder moment weer uniek is, en die gedachte is dan weer één van de fundamenten van zen. Een ander fundament van zen is het idee dat alles met elkaar verbonden is. In Tussenland komen de personages er gaandeweg achter dat ze niet los bestaan van de wereld om hen heen, maar dat ze innig verbonden zijn met die wereld en dat er in die vaststelling heel veel troost te vinden is. Erg bijzonder om dit soort ideeën in Nederlandstalige literatuur tegen te komen.
Hoewel het verhaal erg serieus is en de karakters allemaal hun eigen demonen hebben om te bevechten, voelt Tussenland nooit erg zwaar aan. Dat komt door de speelse perspectieven, maar ook door de magisch-realistische elementen die iets troostrijks hebben. Wat dat betreft doet Tussenland qua sfeer best denken aan een Ghibli-film, die het altijd voor elkaar krijgt om serieuze materie op lichte wijze aan de kijker over te brengen.
Liefde
Alles in Tussenland wijst op een liefde voor alles wat met Japan te maken heeft, maar Wuyts weet van die liefde wel iets eigens en unieks te maken. Deze roman zit boordevol boeiende thematiek en die thema’s worden op een speelse manier en in een bijzonder fijne stijl uitgewerkt. Als het gaat om Nederlandse en Vlaamse romans, durf ik wel te zeggen dat Tussenland een verhaal vertelt dat ik nog niet eerder las. Het scheelt natuurlijk dat veel in dit boek naadloos aansluit op mijn eigen interesses, maar dit is echt een knappe roman en één van de leukste boeken die ik dit jaar las.