Na het onlangs verschenen Shadow Ticket waagde ik me nog maar eens aan een ouder werk van Thomas Pynchon. Ik koos voor Vineland vanwege de onlangs uitgekomen film One Battle After Another, die een moderne herinterpretatie van Vineland is. Conclusie: het boek is zoveel beter en leuker dan de film.
Voormalig hippie Zoyd Wheeler en zijn dochter Prairie worden hun huis uit gejaagd door FBI-agent Brock Vond. Vond heeft een geschiedenis met Prairie’s moeder Frenesi en is op zoek naar de verdwenen Frenesi. Prairie denkt dat haar moeder al jaren dood is, maar komt er via via achter dat ze nog leeft. Prairie, Vond en de activistische groepering waar Frenesi in het verleden lid van was, gaan allemaal op zoek naar Frenesi, allemaal met hun eigen motieven en met allerlei bijzondere ontmoetingen tijdens deze zoektocht.
Transformatie
Dit is inmiddels de zesde Pynchon die ik lees en dit vond ik thematisch gezien misschien wel de leukste. Het boek speelt zich af in 1984 en blikt tevens ook terug op de roerige jaren 1960. Op deze manier beschrijft Pynchon de transformatie van een natie; van de vredelievende, vrije flower power van de sixties naar het repressieve tijdperk ingezet door Nixon en doorgezet door Reagan.
Ondertussen spelen de alomtegenwoordigheid van massamedia en massacommunicatie ook een grote rol, en dan met name het verslavende effect dat zoiets als televisie heeft. Dit thema (dat me ook direct deed denken aan Infinite Jest van David Foster Wallace) en de manier waarop tijdperken die mijn interesse hebben tegenover elkaar gezet worden, zorgden ervoor dat mijn nieuwsgierigheid direct gewekt werd en het boek me moeiteloos wist mee te slepen in de wonderlijke wereld die Pynchon hier neerzet.
Feestje
Want zoals ik inmiddels wel gewend ben, is ook dit boek weer heerlijk raar. Zoyd Wheeler lijkt het hoofdpersonage, maar is negentig procent van het boek totaal afwezig en er worden enorm veel zijpaden ingeslagen en bijzondere personages geïntroduceerd. Pynchon is niet makkelijk om te lezen, maar het is toch altijd weer een feestje.
Het is bij Pynchon alsof je de geschiedenis door een lachspiegel heen leest. De personages en gebeurtenissen doen karikaturaal aan, maar ondertussen voelen de relaties tussen de personen en hun verlangens en angsten levensecht aan. Zo vond ik de manier waarop Pynchon de vader-dochterrelatie tussen Zoyd en Prairie neerzet heel mooi en ondanks dat er veel te lachen valt in Vineland is de menselijke tragedie altijd voelbaar.
Verfilming
Hoe anders is dat met het bejubelde One Battle After Another. Zoveel plezier ik beleefde aan Vineland en de krachtige manier waarop de karakters neergezet zijn, zo weinig kon ik met de verfilming van dit boek. De karakters zijn oninteressant en zonder diepgang en de vertaling naar de huidige tijd zorgde ervoor dat het verhaal voor mij helemaal doodsloeg. Ik vond de film echt oersaai en als het niet de verfilming van dit geweldige boek betrof had ik hem niet uitgekeken.
Gelukkig is er in ieder geval dit originele materiaal waar we allemaal nog met volle teugen van kunnen genieten. Ik ga nu even een kleine Pynchon-pauze inlassen – zijn boeken lezen vergt veel meer energie dan andere boeken – maar het wordt maar eens tijd om eindelijk zijn geroemde meesterwerk Gravity’s Rainbow erbij te pakken. Misschien een mooi project voor 2027.