Het gebeurt toch niet zo vaak dat je een serie leest waarbij alle delen echt goed zijn. Er zijn de Septologie van Jon Fosse en de Ewout Meyster-cyclus van Wessel te Gussinklo, maar verder kan ik me geen reeks voor de geest halen waarbij ik van ieder deel genoten heb en direct alweer uitkeek naar het lezen van het volgende deel. Aan dit illustere rijtje kan nu ook de Millennium-trilogie van Stieg Larsson toegevoegd worden. Gerechtigheid is namelijk een heerlijk sluitstuk van een geweldige trilogie.
Lisbeth Salander wordt in kritieke toestand naar het ziekenhuis gebracht. Een paar kamers verder ligt haar vader, crimineel Alexander Zalachenko. Mikael Blomkvist ontdekt de verbanden tussen Zalachenko, Salanders verleden en de veiligheidsdienst en wil daarover publiceren. Ondertussen wordt er gewerkt aan een rechtszaak tegen Salander. Blomkvist is degene die ervoor kan zorgen dat Salander vrijgepleit wordt, maar wil Salander nog wel op Blomkvist vertrouwen?
Afwijken
In mijn eerdere stukken over de eerste twee delen roemde ik de reeks al omdat ze naast heel erg spannend ook veel diepgang heeft. Inmiddels kennen we hoofdpersonages Salander en Blomkvist en verschillende bijpersonages al door en door en vanaf pagina één leef je met deze boeiende karakters mee. Salander en Blomkvist zijn heerlijk grijze karakters. Niet goed, niet slecht, maar van beide kanten een beetje en daarmee ook zeer geloofwaardig en realistisch, hoezeer ze allebei ook afwijken van de norm.
Waar Larsson in eerdere delen onder meer inzoomde op de jeugdzorg en de journalistiek, krijg je als lezer in Gerechtigheid een inkijkje in de Zweedse veiligheidsdienst en in de Zweedse rechtspraak. Of dat inkijkje plausibel is, is twijfelachtig; Larsson zal ongetwijfeld de elementen eruit gevist hebben die dit boek meer schwung en spanning gaven, maar de lange uitweidingen over Zweedse fenomenen in instituties geven het verhaal alleszins een stuk meer body. Bovendien vind ik het zeer indrukwekkend hoe in deze drie boeken uiteenlopende thema’s en elementen in elkaar grijpen en een kloppend en overtuigend geheel vormen. Je moet echt een goed schrijver zijn om dat op zo’n overtuigende manier voor elkaar te krijgen.
Raadsel
Hoewel de personages zeer geloofwaardig overkomen, zou ik dit verhaal niet gaan lezen als je geloofwaardige gebeurtenissen belangrijk vindt. Hoe Blomkvist en co nota bene de Zweedse veiligheidsdienst te slim af kunnen zijn is mij een raadsel. Ook zijn de medische gevolgen van een kogel in Salanders hersenen nihil, wat natuurlijk in de echte wereld nauwelijks kan bestaan. Zo is er een behoorlijk aantal gebeurtenissen in het boek waaruit blijkt dat Larsson spanning en genoegdoening belangrijker vond dan de aannemelijkheid van het gebeurde.
Maar de genoegdoening is zo groot dat ik geen enkel probleem had met eventueel minder aannemelijke gebeurtenissen. Ik ben nu eenmaal extreem gevoelig voor vrouwen die iets vreselijks aan is gedaan en die vervolgens op zoek gaan naar wraak (het rape and revenge genre is niet voor niets één van mijn favoriete horror subgenres). Die wraak is in Gerechtigheid mierzoet. Iedereen die de sympathie van de lezer heeft overwint, iedereen die Salander op wat voor manier ook kwaad heeft gedaan moet boeten. Het is misschien nogal simplistisch, oppervlakkig en ongenuanceerd, maar zelden ervaarde ik zoveel voldoening na het dichtslaan van een boek.
Rustig slapen
En dat maakt dat Gerechtigheid een fantastisch slotstuk van een heerlijke trilogie is. Zonder twijfel behoren deze drie boeken tot het beste wat ik tot nu toe in het thrillergenre las. Na Gerechtigheid is de Millennium-reeks voortgezet door andere schrijvers, maar voor mij is-ie na dit deel helemaal af. Ik ben verzadigd, ik hoef niet nog meer over Blomkvist en Salander te lezen. Het is mooi geweest. Ik kan weer rustig slapen na deze gerechtigheid.