De shortlist voor de Libris Literatuurprijs is inmiddels bekendgemaakt en dat doet mij besluiten om toch maar een stukje te schrijven over Overgave op Commando van Nadia de Vries. Ik was al absoluut geen liefhebber (understatement) van De Vries’ debuut, maar met deze tweede roman weet ik honderd procent zeker dat ik nooit meer iets van deze auteur op zal pakken.
Overgave op Commando bestaat uit twee delen. In het eerste deel groeit Schelvis op in een dorpje aan de kust. Het leven is er hard, hun (het blijft het hele boek onduidelijk wat het geslacht en gender is van het hoofdpersonage) opvoeding is liefdeloos en er zijn dromen over een beter leven in de grote stad. In het tweede deel verhuist Schelvis naar de grote stad, maar het blijkt helemaal niet zo makkelijk om het juk van het ongeluk van zich af te slaan.
Gratuit
Deze roman kent een aantal expliciete geweldsscenes dus enige trigger warnings zijn op zijn plaats. Op zich is de hoeveelheid geweld niet iets waar ik over val. Geweld kan mij niet bloederig genoeg zijn en een jeugd kan mij nauwelijks traumatisch genoeg zijn. Waar ik wel over val is dat al het geweld hier nogal gratuit aandoet. Er kleeft geen betekenis aan het geweld, mede omdat Schelvis een ongekend oppervlakkig personage blijft.
Overgave op Commando is een reeks bevreemdende gebeurtenissen die geen enkele weerslag op de lezer heeft, simpelweg omdat de gebeurtenissen geen daadwerkelijke weerslag op Schelvis hebben. Ik heb mij dan ook gedurende het boek afgevraagd: waarom moet ik dit lezen? Wat moet ik hiermee? Volgens de jury blijf je als lezer met meer vragen dan antwoorden achter na het lezen van deze roman. Dat kan inderdaad heel erg positief zijn, maar in dit geval tonen de oprijzende vragen vooral aan dat dit verhaal grossiert in nietszeggendheid.
Niks voor mij
Dan zijn er nog de Dickensiaanse hoofdstuktitels die beschrijven wat onze ‘held’ gaat overkomen. Dit trucje sterkt mij in het idee dat de roman vooral een stijloefening is, maar dat daarbuiten nauwelijks iets van substantie aanwezig is, afgezien misschien van het idee dat er mensen zijn die geluk hebben en mensen zijn die pech hebben, maar voor die wijsheid hoef ik geen roman te lezen. Nee, ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat dit een auteur is die eigenlijk heel weinig heeft te vertellen.
Dat is in ieder geval mijn conclusie na het lezen van haar beide boeken. Het komt bijna nooit voor dat ik literaire romans tegenkom die dusdanig ver van mijn straatje verwijderd zijn dat ik er niks van mijn gading uit kan halen – een idee, een zin, een spraakmakende gebeurtenis, een boeiend personage etc. Die twijfelachtige eer valt Overgave op Commando ten deel. Absoluut niks voor mij, De Vries’ volgende roman laat ik graag aan me voorbij gaan.