Als ik het stranden in De Mitsukoshi Troostbaby Company niet meereken, is Tandenjager het eerste dat ik van Auke Hulst lees. Stond deze roman ook al op jouw radar, bereid je dan maar vast voor op een wilde rit. Tandenjager verrast door allerlei bijzondere horrorelementen te incorporeren, speelt zich af in meerdere periodes in meerdere landen waar verschillende talen gesproken worden, raakt aan thema’s over sociale (on)gelijkheid en het knappe is dat Hulst bij dit ambitieuze project nooit uit de bocht vliegt en constant de touwtjes in handen blijft houden.
Vos Jacobsz komt uit een lage sociale klasse en verdient zijn geld als tandenjager. Wanneer hij een gesneuvelde soldaat met het beste gebit ooit ontdekt, laat hij zijn eigen tanden vervangen door dit onverwoestbare gebit. Deze metamorfose zorgt ervoor dat hij opklimt naar de hogere sociale klassen, waar hij verliefd wordt op Margaux. Zijn liefde voor Margaux is echter zo groot dat hij een fout maakt die grote, bloederige gevolgen heeft.
Genrefictie
Ik zou heel veel willen schrijven over de verscheidene horrorelementen die in dit verhaal vervat zitten, maar ik ben bang dat ik dan net te veel van het verhaal zal verklappen. Laat me in ieder geval zeggen dat Hulst op een heel leuke manier gebruik maakt van bepaalde klassieke horrorverhaalelementen, gecombineerd met een aantal expliciet bloederige scenes, en dat die er samen voor zorgen dat er een behoorlijk doeltreffende vorm van genrefictie ontstaat.
De horrorcomponenten zijn in Tandenjager nauw verwant aan de sociale thema’s in de roman. Vos Jacobsz wordt op lugubere wijze achtervolgd door zijn verleden en probeert met iemands puntgave gebit te ontkomen aan dat verleden. Wanneer hij met zijn metamorfose inderdaad voet aan de grond krijgt bij de sociale elite, maakt hij kennis met de manier waarop deze elite het volk uitbuit en uitzuigt. Uiteindelijk blijkt dat Jacobsz altijd een vreemde binnen deze sociale klasse zal zijn en betaalt hij een hoge prijs voor zijn wens om zich omhoog te werken in de wereld.
Wilde wendingen
Het bevreemdende is dat deze gothic horror in een haast overdadige literaire stijl opgeschreven is. Er passeren een heleboel dure en niet gangbare woorden de revue en de barokke zinnen hebben wat tijd nodig om op de lezer in te werken. Het duurt dan ook wel even voordat je kunt spreken van een meeslepende roman, maar gaandeweg werd ik toch wel meegesleurd in de wilde wendingen die het verhaal neemt.
Want ja, Tandenjager is wild. Het verhaal begint in Napoleontisch Europa en eindigt in 1968 in de Verenigde Staten en tussendoor komt Suriname ook nog langs. In de roman wordt naast Nederlands ook nog Frans, Engels en Sranantongo gesproken. We volgen de elite in Amsterdam, maar ook de minder bedeelden in Europa en de tot slaaf gemaakten in Suriname. En al die verschillende werelden, tijdsgewrichten en sociale klassen zijn geloofwaardig neergezet door Hulst.
Meesterschap
Sterker nog, Hulst blijft 432 pagina’s lang de baas over wat hij schrijft. Dit is een schrijver die totale controle heeft over zijn verhaal. Een ambitieus project als dit zou in de verkeerde handen helemaal verkeerd uit kunnen pakken, maar het meesterschap dat Hulst in Tandenjager toont is erg indrukwekkend. Welke bijzondere afslagen het verhaal ook neemt, het ontspoort nergens.
Dit is best een taaie roman die niet makkelijk te verstouwen is, maar ik heb genoten van de virtuositeit die Hulst hier laat zien. Als lezer voel je constant dat je iets bijzonders in handen hebt en gaandeweg groeide mijn waardering steeds meer. Ik loop misschien veel te hard van stapel, maar dit zal toch zeker een kandidaat voor de Libris Literatuur Prijs 2026 zijn?