Niet Helemaal Enthousiast
Taiwan Travelogue van Yáng Shuāng-zǐ won onlangs de International Booker Prize voor het beste naar het Engels vertaalde werk van afgelopen jaar. Ik vind het altijd leuk om boeken uit bijzondere landen te lezen en dit was het eerste dat ik uit Taiwan las, maar toch werd ik niet helemaal enthousiast van deze prijswinnaar.
De Japanse romancier Aoyama Chizuko reist in 1938 naar Taiwan dat op dat moment een Japanse kolonie is. Ze wil schrijven over het echte leven en het echte eten van Taiwan en wordt in haar vele culinaire uitstapjes begeleid door de tolk Chizuru. Er ontstaat een bijzondere band tussen de twee vrouwen, maar Chizuru kiest ervoor om afstand te bewaren. Want is het überhaupt mogelijk om een vriendschap te doen ontstaan tussen de kolonisator en gekoloniseerde?
Manco
Taiwan Travelogue is het boek dat Chizuko geschreven heeft in het Japans, maar dan zogenaamd vertaald naar het Mandarijn door Shuāng-zǐ. Ik las dat in Taiwan men in eerste instantie dacht echt te maken te hebben met een origineel Japans reisverhaal, maar even voor de duidelijkheid: dit is allemaal geschreven door Shuāng-zǐ, ze speelt alleen wat met de vorm en doet het voorkomen alsof het echt een ouder, vergeten roman betreft en dat zij slechts de vertaler van de originele tekst is.
Maar als je deze roman leest, is direct duidelijk dat dit verhaal vanuit een hedendaags denkkader geschreven is en dat het Shuāng-zǐ niet helemaal lukt om de lezer (in ieder geval mij) te overtuigen van het feit dat we met een tekst uit de jaren 1940 te maken hebben. Dat is sowieso vaak een manco van historische romans; ik kan enorm genieten van ronddwalen in vervlogen tijden, maar heel vaak wordt het vertelde vanuit een morele bril bekeken die overduidelijk van onze tijd is. Dat doet voor mij echt afbreuk aan het historische karakter van het verhaal, zo ook in deze roman.
Olifant
Hier is het Chizuko die als een olifant in een porseleinkast rondbanjert door Taiwan en die haar mond vol heeft van vrouwenrechten en kolonialisme en gelijkheid. Het voelde nogal ongeloofwaardig aan. Ook het gebrek aan subtiliteit stoorde me. Ik heb het dan niet alleen over het karakter Chizuko, maar ook over het feit dat het problematische aspect van de relatie tussen Chizuko en Chizuru ook nog eens letterlijk uitgespeld moet worden aan de lezer. Het is allemaal nogal heel veel ‘tell’ en weinig ‘show’. Ik snap vanaf pagina één al dat deze relatie symbool staat voor de relatie tussen Japan en Taiwan destijds, maar Shuāng-zǐ was blijkbaar zo bang dat we het niet zouden begrijpen dat ze alles uit de kast trekt om haar punt maar te maken.
Waar ik wel enorm van heb genoten zijn de eindeloze beschrijvingen van de overheerlijke gerechten die Chizuko de hele dag door voorgeschoteld krijgt. Het water liep me regelmatig in de mond en ik kreeg er weer extra zin van om nog meer Japans te koken. Of mag ik dat niet zeggen in een bespreking van een boek dat eigenlijk over de ‘echte’ Taiwanese keuken zou moeten gaan?
Taiwan Travelogue is niet per se slecht; al die beschrijvingen van ingrediënten en gerechten en het verhaal over Chizuko en Chizuru lazen prima weg, maar het ontgaat me volledig wat hier nou zo bijzonder aan is. Ik heb nog wat andere genomineerden voor de International Booker klaarstaan, ik verwacht eigenlijk dat ik daar veel meer mee kan. Voor mij is dit in ieder geval niet de hoogvlieger die ik van een Booker Prize winnaar verwacht.
