Iets in Beweging Zetten
Als Het Gezoem van Bijna Alles van Coco Schrijber niet op de shortlist voor de Libris Literatuur Prijs 2026 zou staan, was dit boek geruisloos aan mij voorbijgegaan. Het loopt ook nog geen storm op bijvoorbeeld de Goodreads-pagina van het boek, wat de indruk wekt dat dit voor veel meer mensen geldt. Gelukkig maar dus dat er een jury is die jaarlijks de krenten uit de pap vist wat betreft hedendaagse literatuur, want dit is een heel fijn boek.
Cato woont in Spanje en spendeert een groot deel van haar tijd op haar tuinbankje. Ze denkt dan na over haar zoontjes die werden verpletterd door een koelkast, over filosofen die met elkaar in discussie gaan over prangende onderwerpen en over haar andere kinderen die ieder moment bij haar op bezoek kunnen komen. Ze zit daar maar terwijl ze heel veel wijn drinkt, totdat ze een ingeving krijgt die haar uit haar sleur rukt. Na vele jaren van stilstand voelt ze de behoefte om weer wat in beweging te zetten.
Zacht proza
Het grootste deel van Het Gezoem van Bijna Alles vertoeven we in het hoofd van Cato. Langzaamaan worden de contouren van een verdrietig leven steeds beter zichtbaar. Schrijber beschrijft op een prachtige manier de binnenwereld van Cato; in zacht proza, met veel mededogen en veel begrip voor Cato’s leven.
Dat zorgt voor enkele zeer verdrietige en aangrijpende scenes, maar toch slaagt Schrijber erin om het inktzwarte duister te vermijden. Er gloort altijd nog een sprankje hoop, precies het sprankje dat Cato zelf nodig heeft om te ontwaken uit haar lethargisch bestaan en om in beweging te komen.
Inspiratie
Het gevolg is een reeks ontmoetingen en een reeks brieven, die niet allemaal doel treffen, maar die toch tot enkele grote momenten van inspiratie leiden. Ik vond de manier waarop deze roman geconstrueerd is een groot pluspunt – zo komen we af en toe uit het hoofd van Cato en volgen we opeens levens van andere mensen die niets met Cato te maken hebben, behalve het oppervlakkige gegeven dat ze dezelfde achternaam als Cato hebben.
Toch werd de roman voor mij wat onevenwichtiger wanneer we een inkijkje kregen in die andere levens. Voor mij waren al die levens namelijk even interessant, maar Schrijber kiest ervoor om enkele van deze levens heel uitgebreid te beschrijven. Zo krijgt een Syrisch gezin dat gevlucht is naar Nederland buitensporig veel aandacht.
Bruusk onderbroken
Precies dat verhaal vond ik helemaal niet zo boeiend en ik had liever gezien dat de aandacht voor die andere levens wat beter verdeeld was of dat de nadruk op andere levens was komen liggen. Zo wordt deze uiterst vloeiende en meeslepende roman af en toe bruusk onderbroken door vervelende hoofdstukken.
Het is moeilijk om niet te veel te verklappen – ik denk dat dit boek het beste werkt als je er met zo min mogelijk voorkennis in gaat – maar het zeer passende einde van het boek maakt erg veel goed. Dat is verdrietig, maar ook na alles wat je gelezen hebt heel goed te accepteren. Ik ervoer na het dichtslaan een zekere tristesse maar ook erg veel voldoening.
En als je dat voelt, weet je dat je een bijzondere roman gelezen hebt. Het Gezoem van Bijna Alles is misschien niet ‘groot’ genoeg om de Librisprijs te winnen, maar dit was zeker een mooie ontdekking waar ik de jury zeer erkentelijk voor ben.
Andere recente literatuur die gaat over de levens van verschillende mensen:
- Guido van Heulendonk – De Kroon met Twee Pieken (2024)
- Safae el Khannoussi – Oroppa (2024)
