Overwonnen Obstakels
Boeken over de natuur vind ik al snel boeiend. Al sinds ik de titel van Robert Macfarlane’s Is a River Alive? voorbij zag komen wist ik dat dit een boek was dat ik móest lezen. Het was echter totaal anders dan ik had verwacht en gehoopt, maar uiteindelijk kwam het toch nog behoorlijk goed met deze eerste kennismaking met Macfarlane’s werk.
Robert Macfarlane maakt drie reizen naar bedreigde rivieren. Hij reist naar Ecuador om een rivier te zien die bedreigd wordt door mijnbouw, hij reist naar India om een rivier te zien die bedreigd wordt door vervuiling en hij reist naar Canada voor een rivier die bedreigd wordt door dammen. Op iedere reis is hij vergezeld door wetenschappers en/of liefhebbers die de desbetreffende rivier op hun duimpje kennen. Gaandeweg krijgen we een steeds beter beeld van de rivier en alles wat er in en omheen leeft, maar ook leren we de mensen met wie Macfarlane op stap is steeds beter kennen. Tussendoor zijn er kortere hoofdstukken over de beek bij Macfarlanes huis die zo bij zijn leven en herinneringen hoort dat hij niet kan voorstellen dat de beek er ooit niet meer zou zijn.
Weinig natuur, veel mensen
Wat verwachtte ik van Is a River Alive? Boeiende feitjes over de natuur, persoonlijke bespiegelingen op diezelfde natuur en verhalen die telkens om de vraag in de titel heen draaien. Wat kreeg ik? Vooral verhalen over mensen die de natuur proberen te redden. Weinig natuur dus, veel mensen.
En dat vond ik in eerste instantie nogal een teleurstelling. Zeker omdat ik de personen uit het eerste deel, dat zich in Ecuador afspeelt, helemaal niet interessant vond. Ik kreeg weinig binding met het activistische karakter van dit boek en met de mensen die in dit eerste deel beschreven worden. Bovendien vind ik de gedachte dat een rivier stemrecht zou moeten krijgen best belachelijk. Ik zal de eerste zijn om te beweren dat onze eigen leefomgeving geen geweld aan moeten doen, maar ik word erg kriebelig van mensen die niet-menselijke entiteiten allerlei rechten gaan toebedelen.
Woestheid
Maar zoals ik al zei, uiteindelijk kwam het behoorlijk goed met dit boek. De delen in India en Canada vond ik een stuk boeiender, omdat ik de mensen met wie Macfarlane op reis is een stuk intrigerender en sympathieker vond. Bovendien komt zeker ook in het derde deel de woestheid en het geweld van de ongerepte natuur aan bod en dat vind ik dan zelf wel een heel fijn thema waar ik niet genoeg over kan lezen.
Daarnaast is Macfarlane een begenadigd schrijver die je helemaal mee weet te nemen op zijn tochten over de rivieren en door zijn hoofd. Ik voelde gaandeweg – ook al kan ik met een aantal ideeën uit dit boek helemaal niks – toch verbinding met Macfarlane en een zekere bewondering voor de tijd en moeite die hij en zijn reisgenoten steken in de natuur om hen heen. Daar kan ik als fatalistische nihilist nog wat van leren.
De teleurstelling maakte uiteindelijk dus plaats voor iets heel positiefs en ik had het – afgaande op die eerste honderd pagina’s – niet verwacht, maar ik ben serieus geneigd om meer van Macfarlane te gaan lezen. Ik denk dat het tijd wordt om zijn bejubelde Underland eens op te snorren. Mijn eerste kennismaking met het werk van Macfarlane was uiteindelijk een fijne, ondanks enkele obstakels die succesvol overwonnen werden.
Andere boeken over de natuur die ik al besprak:
