Weinig te Vertellen
De shortlist voor de Libris Literatuurprijs is inmiddels bekendgemaakt en dat doet mij besluiten om toch maar een stukje te schrijven over Overgave op Commando van Nadia de Vries. Ik was al absoluut geen liefhebber (understatement) van De Vries’ debuut, maar met deze tweede roman weet ik honderd procent zeker dat ik nooit meer iets van deze auteur op zal pakken.
Overgave op Commando bestaat uit twee delen. In het eerste deel groeit Schelvis op in een dorpje aan de kust. Het leven is er hard, hun (het blijft het hele boek onduidelijk wat het geslacht en gender is van het hoofdpersonage) opvoeding is liefdeloos en er zijn dromen over een beter leven in de grote stad. In het tweede deel verhuist Schelvis naar de grote stad, maar het blijkt helemaal niet zo makkelijk om het juk van het ongeluk van zich af te slaan.
Gratuit
Deze roman kent een aantal expliciete geweldsscenes dus enige trigger warnings zijn op zijn plaats. Op zich is de hoeveelheid geweld niet iets waar ik over val. Geweld kan mij niet bloederig genoeg zijn en een jeugd kan mij nauwelijks traumatisch genoeg zijn. Waar ik wel over val is dat al het geweld hier nogal gratuit aandoet. Er kleeft geen betekenis aan het geweld, mede omdat Schelvis een ongekend oppervlakkig personage blijft.
Overgave op Commando is een reeks bevreemdende gebeurtenissen die geen enkele weerslag op de lezer heeft, simpelweg omdat de gebeurtenissen geen daadwerkelijke weerslag op Schelvis hebben. Ik heb mij dan ook gedurende het boek afgevraagd: waarom moet ik dit lezen? Wat moet ik hiermee? Volgens de jury blijf je als lezer met meer vragen dan antwoorden achter na het lezen van deze roman. Dat kan inderdaad heel erg positief zijn, maar in dit geval tonen de oprijzende vragen vooral aan dat dit verhaal grossiert in nietszeggendheid.
Niks voor mij
Dan zijn er nog de Dickensiaanse hoofdstuktitels die beschrijven wat onze ‘held’ gaat overkomen. Dit trucje sterkt mij in het idee dat de roman vooral een stijloefening is, maar dat daarbuiten nauwelijks iets van substantie aanwezig is, afgezien misschien van het idee dat er mensen zijn die geluk hebben en mensen zijn die pech hebben, maar voor die wijsheid hoef ik geen roman te lezen. Nee, ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat dit een auteur is die eigenlijk heel weinig heeft te vertellen.
Dat is in ieder geval mijn conclusie na het lezen van haar beide boeken. Het komt bijna nooit voor dat ik literaire romans tegenkom die dusdanig ver van mijn straatje verwijderd zijn dat ik er niks van mijn gading uit kan halen – een idee, een zin, een spraakmakende gebeurtenis, een boeiend personage etc. Die twijfelachtige eer valt Overgave op Commando ten deel. Absoluut niks voor mij, De Vries’ volgende roman laat ik graag aan me voorbij gaan.
Met veel plezier heb ik je recensie gelezen, al ben ik het niet met je eens.
Wat ik enorm sterk vind is dat de roman een verhaal vertelt waarin een persoon niet zozeer pech heeft, of het moet de pech zijn van iemand die opgroeit met een falende ouder en een falend onderwijssysteem. Of zoals ik zelf schreef:
“Wat het heel goed laat zien, is hoe talent verloren gaat als het geen tractie vindt. Hoe moeilijk het is om vanuit een geslagen positie terug te komen. Niet alleen vanwege een gebrek aan kennis, maar ook vanwege de vooroordelen van degene die hoger in de maatschappelijke ladder zitten. Succes is niet alleen maar een keuze, het moet je ook gegund worden.”
Maar het klopt dat Nadia de Vries graag voor heftige scenes kiest en dat levert logischerwijs ook heftige reacties op. Jij hebt er een hekel aan en ik ben een behoorlijke grote fan van deze auteur. En dat is allebei prima.
Ha Dolf, dank voor je reactie. Ik luisterde afgelopen week de aflevering van BoekenFM over dit boek en ik kom tot de conclusie dat alles wat anderen aanprijzen mij echt enorm tegen de haren in strijkt. Ik ben hier duidelijk degene die iets mist, gezien de hoge waarderingen voor dit boek. Maar ja ach, dat heb je nu af en toe eenmaal, ik ben blij dat er zoveel mensen zijn die er wel van kunnen genieten. Ik heb een wat andere smaak blijkbaar en dat mag inderdaad allemaal. 🙂