Erg Knap Boek
Wij hadden een fikse winter te pakken dit jaar. De winter in Engeland tijdens de winter 1962/1963 was echter nog een stukje heftiger en vormt het toneel voor The Land in Winter van Andrew Miller. Het is een roman die wat tijd nodig heeft om op gang te komen, maar die uiteindelijk een heerlijke slowburner blijkt te zijn.
We volgen in deze roman twee echtparen die ook buren zijn. Eric is de dokter van een plaatsje dichtbij Bristol. Irene is huisvrouw en in verwachting van hun eerste kindje. Bill en Rita wonen op een boerderij tegenover dit koppel. Bill werkt als boer en Rita is eveneens in verwachting. Ondanks verschillende achtergronden worden Irene en Rita goede vriendinnen. Na het oudjaarsfeest bij Eric en Irene thuis valt er ineens zoveel sneeuw dat het leven stilvalt. Spanningen komen aan de oppervlakte, geheimen komen uit en alle vier moeten ze omgaan met hun eigen persoonlijke sores.
Toeschouwer
Miller zet in The Land of Winter de lezer flink aan het werk. Hij legt niks uit, geen van de vier hoofdkarakters krijgt een deftige introductie en we wisselen constant van perspectief. Miller gaat te werk als een toeschouwer en beschrijft wat er aan zijn geestesoog voorbijtrekt. We vallen dus zo’n beetje midden in het verhaal en met al die perspectiefwisselingen duurt het daarom wel even voordat je de personages leert kennen en uit elkaar kunt houden.
Wanneer je de personages goed genoeg hebt leren kennen ontvouwt zich een boeiend verhaal dat nergens groots wordt, maar dat in al zijn menselijkheid wel enorm herkenbaar en meeslepend is. De onderlinge verhoudingen tussen de hoofdkarakters zijn zeer intrigerend en de personages voelen stuk voor stuk levensecht aan. Dat betekent ook dat je als lezer geneigd bent om de ene sympathieker dan de ander te vinden. Een grappig gegeven is dat de dokter – normaal een personage dat innemend, sociaal en empathisch is – hier het naarste karakter van het boek is.
Vervelen
Ik voelde zelf vooral mee met de zwangere vrouwen die maar thuis zitten en zich kapot vervelen. Door die verveling wordt de ene sigaret met de andere aangestoken en de ene cocktail na de andere gedronken. Miller schetst op die manier een boeiend beeld van een tijd die nog niet eens zo ontzettend ver weg is, maar die toch compleet anders aanvoelt dan onze tijd. Van gelijkwaardige relaties tussen man en vrouw is bijzonder weinig sprake en het medisch advies voor zwangere vrouwen verschilt op zijn zachtst gezegd nogal van het hedendaags advies. Een vriendin die dokter is wist mij zelfs te vertellen dat vrouwen in de jaren 1960 geadviseerd werd om veel te roken. Dan zou het kindje kleiner zijn en dat zou makkelijker zijn bij de bevalling.
Wanneer de sneeuw eenmaal begint te vallen, is iedereen op zichzelf aangewezen en worden de barsten en scheuren in karakters en hun onderlinge verhoudingen steeds meer zichtbaar. Het feit dat het hier in januari en februari ook raar veel sneeuwde (vergeleken met de afgelopen tien jaar) voegde zeker wel wat toe aan de leeservaring. De karakterschetsen van Miller werden door de sneeuw in de echte wereld nog een stukje sfeervoller en meeslepender.
Durf
Je kunt zeker beweren dat Land in Winter te traag en te moeilijk is, maar voor mij waren dit juist onderscheidende kwaliteiten die deze roman tot een unieke leeservaring maakten. De durf van Miller om het tempo zo laag te houden en zijn grote observatievermogen zullen mij bijblijven, evenals de personages waarbij ik nauwelijks kan geloven dat deze verzonnen zijn. Een erg knap boek dat mij nieuwsgierig maakt naar meer van Millers werk.
