Wijze Lessen
Eerder al las ik Kitchen van de Japanse Banana Yoshimoto en Moshi Moshi – dat onlangs naar het Nederlands werd vertaald door Maarten Liebregts – stond al een tijdje op mijn leeslijst. Ik vond het weer een bitterzoet feestje en het perfecte boek om 2025 vaarwel mee te zeggen en 2026 mee te verwelkomen.
Yoshie verliest haar vader door een zelfmoordpact met een vreemde vrouw. Het is voor Yoshie erg moeilijk om deze gebeurtenis en het verlies van haar vader te accepteren en ze verlaat het ouderlijk huis en betrekt een klein appartementje in een hippe wijk in Tokyo. Haar moeder trekt – tegen Yoshies zin in – bij haar in en samen proberen ze langzaamaan hun leven weer op te pakken. Daarbij ontmoeten ze bijzondere mensen, ontdekken ze leuke manieren om hun tijd door te brengen en begint Yoshie betekenis te vinden in de dromen over haar vader.
Contrast
Ik las dit boek na het laatste deel van de Millennium-trilogie en het contrast kon niet groter zijn. Waar ik Gerechtigheid las in een soort koortsachtige waas en 200 pagina’s per dag verslond, nodigt Moshi Moshi juist heel erg uit om te vertragen, om de woorden heel langzaam in je op te nemen en om stil te staan bij de kleine, doch grote wijsheden die verborgen zitten in deze roman.
Veel dingen die ik tegenkwam in Moshi Moshi deden mij denken aan de wijze lessen van mijn zenleraar. Zo is er een grote focus op het leven in het nu, in tegenstelling tot je druk maken om allerlei zaken uit het verleden (die zijn al gebeurd dus daar heb je geen invloed meer op) en de toekomst (die zijn er nog niet dus hier hoef je je ook niet druk om te maken). Bovendien wordt er door Banana Yoshimoto ingezet op acceptatie van de dingen die op je pad komen. Yoshies leven is verre van perfect, maar ze leert gaandeweg te leven met de ongemakken en de onvolkomenheden van het leven.
Bitterzoet
Wat ik zo geweldig vond aan Kitchen en waar ik hier ook weer helemaal door gegrepen werd, is dat in de werelden die Banana Yoshimoto schept het nare en het mooie prima naast elkaar kunnen bestaan. Moshi Moshi is niet overdreven dramatisch of juist onrealistisch opbeurend. De nare en de mooie dingen zijn even belangrijk; dit is een verhaal van hoop en lichtheid dat telkens ook oog heeft voor de minder leuke dingen en die ook ernstig neemt. Een bitterzoet feestje dus.
Wat me bovendien mateloos blijft fascineren aan Japanse literatuur is hoe het filosofisch fundament zo dicht bij mezelf staat, terwijl ik daarentegen nauwelijks iets begrijp van de dagelijkse omgang tussen mensen in Japanse literatuur. Ook in Moshi Moshi heb ik me weer verbaasd over de plotselinge emotionele uitspattingen, over de wat ongemakkelijke dialogen en over hoe plichtsbesef altijd boven het individuele geluk geplaatst wordt.
Andere planeet
Wat betreft de achterliggende filosofie voelde Moshi Moshi aan als thuiskomen, wat betreft de alledaagse dingen was het alsof ik over mensen op een geheel andere planeet las. Dat spanningsveld is intrigerend en trekt me steeds weer naar de Japanse literatuur toe.
Dan nog even over de schrijfstijl. Ik bewonder het ten zeerste dat iemand in zo’n simpele, heldere stijl zulke grote wijsheden op kan schrijven. Ook daarin lijkt Moshi Moshi erg op Kitchen. Hoe Yoshimoto wijsheid kan verpakken in een taal die ook basisschoolkinderen zouden kunnen begrijpen vind ik geweldig. Misschien juist een afknapper voor velen, maar ik heb veel liever simpele taal die echt ergens over gaat dan bloemrijke taal die nietszeggend is.
Het hartverwarmende Kitchen en het troostrijke Moshi Moshi bewijzen dat Yoshimoto een auteur is om te blijven volgen. Het duurt misschien wel weer jaren voordat we zo’n pak sneeuw krijgen als begin dit jaar dus ik voel me gezegend dat ik in die eerste dagen van 2026, in een sneeuwwit en ijskoud Nijmegen, deze roman heb mogen lezen.
