De Beste Boeken van 2025 (aka de Lonnies)

Vorig jaar deelde ik mijn persoonlijke awards uit en dat beviel me eigenlijk wel. Dat doen we dus dit jaar gewoon weer en ik doe er dankzij AI en mijn associatieve brein nog een schepje bovenop. Zo is er, zoals je ziet, een heus beeldje van deze award (iemand die dit kan 3Dprinten? :D). Ik heb de awards ‘de Lonnies’ genoemd, een verwijzing naar één van de vele koosnaampjes die mensen voor me hebben en dit jaar worden er Lonnies uitgedeeld in nóg meer categorieën dan vorig jaar. Kortom: het kan allemaal niet op.

Het plezier waarmee ik dit bericht heb geschreven doet mij denken dat we een jarenlange traditie tegemoet gaan. En laten we wel wezen: een mens kan toch niet te veel tradities hebben? ‘Maar tradities zijn toch suf, veranderlijkheid heeft ook zo zijn charme’, hoor ik je denken. Nou, niet in mijn wereld. Zo kijk ik ook alweer zeer lang uit naar Oud en Nieuw, dat ik al een jaar of twaalf ieder jaar op PRECIES dezelfde manier vier. Met dezelfde mensen. Met dezelfde tientallen minitradities die samen een heel grote, belangrijke en waardevolle traditie vormen. Ik kan het iedereen van harte aanbevelen.

Zoals je ziet heeft het awardbeeldje werkelijk waar niks met boeken of met lezen te maken, maar als een ware Leatherface (dit is een verwijzing naar The Texas Chainsaw Massacre, voor de culturele barbaren onder ons en een verwijzing naar het feit dat AI mijn gezicht niet snapte, zoals je zeer duidelijk kunt zien aan het beeldje van de Lonnie) heb ik dit jaar wederom vele boeken aan de loeischerpe tanden van mijn kritisch denken onderworpen. En het is een voldongen feit dat kettingzagen stoerder zijn dan boeken, al zijn mensen die boeken lezen ook wel redelijk stoer. Nou, genoeg gezeverd, we gaan weer van start. Jongelui, zet je schrap!

Leesjaar 2025: de evaluatie

In 2025 hoopte ik stiekem weer eens 100+ boeken te lezen, maar ik merkte al vrij snel dat ik dan ook dunnere boeken zou moeten gaan lezen en daar had ik dan weer geen zin in. Ik zal dus eindigen met ongeveer negentig gelezen boeken, nog steeds een aantal waar ik zeer content mee ben, zeker gezien het feit dat het aantal gelezen bladzijden op een duizelingwekkende 32.000 pagina’s is uitgekomen.

Ik las weer in zeer uiteenlopende genres, ik las voor het eerst in jaren weer thrillers, ik las 23 boeken die dit jaar uitkwamen, het oudste boek dat ik las kwam uit eind negentiende eeuw, het aantal gelezen vrouwen en mannen was redelijk in evenwicht en ik las dit jaar opvallend veel van ouderwets papier. En dat beviel me allemaal wel dus we gaan gewoon weer op dezelfde voet verder in 2026.

Ik had afgelopen jaar slechts één goed voornemen en zelfs daar is nauwelijks wat van terechtgekomen. Ik wilde meer boeken van Stephen King gaan lezen en uiteindelijk las ik enkel en alleen Carrie. Ik kan beter dus maar geen goede voornemens meer maken, maar toch heb ik enkele leeswensen voor 2026. ‘Leeswensen’ klinkt een stuk leuker eigenlijk ook dan goede voornemens.

Leesjaar 2026: de voorbeschouwing

Ik zou in 2026 graag meer boeken lezen die ik al (jaren en jaren) in de kast heb staan en ik zou één of twee persoonlijke favorieten van me willen herlezen en hier bespreken op Boek Uitroepteken. En het officieuze doel om honderd boeken te lezen gaat gewoon weer in de herkansing. Tot slot heb ik een groot project gekozen waar ik komend jaar mee wil beginnen, namelijk het lezen van Of / Of van Søren Kierkegaard, een groots en omvangrijk filosofisch werk dat ongelooflijk belangrijk is geweest voor de filosofie van de twintigste eeuw.

Ja, ok lieve mensen, nu gaan we echt beginnen met een grootse ceremonie die zijn weerga niet kent. Fasten your seatbelts!

Categorie: Literaire Fictie Recent

Ik las dit jaar twaalf recente (in 2025 uitgekomen) literaire romans. Dat is misschien niet heel erg veel, maar ik doe dan ook zo min mogelijk met urgentie en hypes. De echte hoogvliegers van het jaar lees ik waarschijnlijk ergens in de komende jaren. Van deze twaalf boeken die ik las was er geen één écht geniaal, maar ik beoordeelde wel zes boeken met een mooie vier sterren. Eentje daarvan vond ik tamelijk uniek en in mijn recensie had ik het al over een mogelijke Libris Literatuurprijs. De winnaar van de Lonnie 2025 voor beste recente literaire fictie is (tromgeroffel):

Auke Hulst – Tandenjager (2025)

Deze vampierroman was wild! Tandenjager bestrijkt een lange periode, speelt zich af in verschillende landen waar verschillende talen gesproken worden, is geschreven in een heerlijke overdadige stijl en incorporeert allerlei boeiende horrorelementen. Een ongelooflijk ambitieus project dus, maar Hulst vliegt nergens uit de bocht en heeft totale controle over zijn verhaal. Het kostte me eventjes om erin te komen, maar eenmaal gegrepen heb ik deze roman met bijzonder veel plezier gelezen. Ik moet nog enorm veel nieuw uitgekomen literatuur lezen, maar ik kan nu al zeggen dat ik heel blij ben als deze roman er met de belangrijkste literaire prijzen vandoor zal gaan. // uitgebreide bespreking

Andere genomineerden:

• Wendy Wuyts – Tussenland (2025)
• Tash Aw – The South (2025)
• Sarah Arnolds – Het Gore Lef (2025)
• Barry Smit – De Zomer van ’47 (2025)
• Lieselot Mariën – Als de Dieren (2025)

Categorie: Literaire Fictie Ouder

Negentien fictieboeken las ik die voor 2025 uitkwamen. De oudste daarvan kwam uit 1884, de jongste uit 2024. Onder deze 19 boeken waren boeken uit India, Zuid-Korea en Japan, naast de geijkte Angelsaksische landen en ons eigen kikkerlandje. Ik las grote klassiekers (The Adventures of Huckleberry Finn, The Grapes of Wrath) en jonge prijswinnende romans. Van die negentien oudere boeken die ik las, kregen er zes een beoordeling van 4 sterren. Er was één boek dat 4,5 sterren scoorde en dat dan ook de Lonnie in ontvangst mag nemen. Dat boek is (iedereen op het puntje van de stoel):

Thomas Rosenboom – Publieke Werken (1999)

Op basis van de omslag dacht ik altijd dat dit een oersaai boek zou zijn, maar niets is minder waar. De twee hoofdpersonen in dit boek zijn echt meesterlijk neergezet. Je kijkt met medelijden, ergernis en met een glimlach naar de twee mannen die door hun koppigheid en arrogantie bezig zijn hun eigen graf te graven. Door de barokke schrijfstijl waan je je bovendien in het Nederland van eind negentiende eeuw. Leuke bijkomstigheid; het uitgangspunt van de roman zijn de twee ingemetselde geveltjes in het Victoria Hotel in Amsterdam. Ben zelf al een tijd niet in Amsterdam geweest, maar ik weet zeker dat eenieder die Publieke Werken heeft gelezen en langs het hotel loopt direct moet denken aan deze roman. // uitgebreide bespreking

Andere genomineerden:

• Han Kang – The Vegetarian (2007)
• Sylvia Plath – The Bell Jar (1963)
• Mark Twain – The Adventures of Huckleberry Finn (1884)
• Jan Siebelink – Knielen op een Bed Violen (2005)
• Safae El Khannoussi – Oroppa (2024)
• Guido van Heulendonk – De Kroon met Twee Pieken (2024)

Categorie: Science-Fiction

Ik las acht science-fictionboeken in het afgelopen jaar, maar er was maar weinig dat mij echt kon bekoren. Dat komt denk ik omdat ik vooral hedendaagse science-fiction las. Oudere science-fiction draait vaak om concepten, filosofische ideeën en uitvoerige worldbuilding; hedendaagse science-fiction is veel meer op actie en gebeurtenissen gericht. Laat mij nu net een stuk minder geïnteresseerd zijn in die tweede. Toch waren er twee boeken die ik erg goed vond; de eerste is de laatste winnaar van de Arthur C. Clarke Award, de tweede is van Vlaamse makelij en een krachtig slot van een boeiende sci-fi-trilogie. Het was moeilijk kiezen, maar de Lonnie gaat naar (pompompom):

Sierra Greer – Annie Bot (2024)

Annie Bot las ik in de trein onderweg naar Salzburg en ik heb veel te weinig naar buiten gekeken (mooie bergen!) omdat dit boek zo goed was. Annie Bot is een robot die een romantische relatie heeft met haar eigenaar, maar naarmate Annie slimmer wordt, wordt ze ook steeds meer mens. Ze maakt meer fouten waar ze voor bestraft wordt, maar ze krijgt ook steeds meer problemen met het feit dat ze iemands eigendom is. Je vergeet als lezer al heel snel dat Annie geen mens van vlees en bloed is en de roman werpt interessante filosofische vragen op. Een verademing om weer eens hedendaagse sci-fi met diepgang te lezen. Was alle hedendaagse science-fiction maar zo. // uitgebreide bespreking

Andere genomineerde:

• Stijn Moreels – Aqua (2025)

Categorie: Fantasy

Fantasy blijft voor mij een ingewikkeld genre. In theorie kun je geweldige dingen met het genre doen, maar in de praktijk verzandt het genre voor mij vaak in inwisselbaarheid en saaiheid. Wederom heeft de grote nadruk op actie en gebeurtenissen daar iets mee te maken. De fantasyboeken die het voor mij wél deden dit jaar, waren boeken uit twee reeksen. Zo las ik de Aardkinderen-reeks uit van Jean M. Auel en luisterde ik verder in de Game of Thrones-reeks. Het laatste deel van de Aardkinderen-reeks vond ik een gedrocht, maar ik heb nog erg genoten van het vierde en vijfde deel. De winnaar van de Lonnie voor beste fantasy gaat echter naar een deel uit de Game of Thrones-reeks en dat winnende deel is (grote anticipatie vanuit de zaal):

George R.R. Martin – A Storm of Swords (2000)

Van de televisieserie heb ik zeker de eerste vier seizoenen enorm genoten en de boeken zijn minstens zo goed. In dit derde deel van de reeks zitten al mijn favoriete gebeurtenissen en ik snap nu ook weer helemaal waarom het einde van seizoen drie en het hele seizoen vier mijn favoriete deel van de tv-serie was. De politieke intrige is ongeëvenaard, de plotwendingen zijn heerlijk en ik begon echt te houden van enkele personages die ik eerst verschrikkelijk vond. En natuurlijk is er naast vermaak die serieuze ondertoon over wat voor nare dingen mensen elkaar aan kunnen doen. Echt een geweldig boek, mijn favoriet tot nu toe uit deze serie.

Andere genomineerden:

• Jean M. Auel – Het Dal der Beloften (1990)
• Jean M. Auel – Een Vuurplaats in Steen (2002)
• George R.R. Martin – A Clash of Kings (1998)

Categorie: Horror

Waar ik streng ben voor sci-fi en fantasy, ben ik eigenlijk altijd best wel mild voor horror. Er is weinig horror die ik echt geweldig vind, maar er is heel veel horror die ongelooflijk vermakelijk is. Waar ik me bij sci-fi en fantasy nogal snel erger aan het een of ander, vind ik horror al vrij snel erg leuk. Horror hoeft van mij niet hoogstaand te zijn om op een hoog cijfer te kunnen rekenen. Ik las dit jaar zeven horrors waarvan ik er vijf echt tof vond. Bij die vijf zaten drie echte toppers en van die drie scoorde één boek zelfs 4,5 sterren. De Lonnie voor beste horror gaat naar (de adem stokt in vele kelen):

Kat Dunn – Hungerstone (2025)

Lesbische vampiers is niet per se een thema waar ik warm voor loop, maar mien god wat was dit goed. Lenore zit vast in een liefdeloos huwelijk waarbij religie als onderdrukkingsmiddel dient. Ze raakt bevriend met een gewonde vrouw die bij hen in huis slaapt en die Lenore doet ontwaken uit haar ongelukkige sleur. En dat is nou wel weer een thema dat me zeer aanspreekt (ik wijt het aan mijn feministische dispositie die ik in het dagelijks leven graag ontken) en dat Dunn hier geweldig uitwerkt. Hungerstone staat vol heerlijke citaten, waarbij mijn favoriet is: “life is terrible, but it is worse to be dead to ourselves.” Echt van iedere zin genoten hier, misschien wel mijn favoriete boek van het jaar. Je zou Hungerstone de winnaar van de Überlonnie kunnen noemen. // uitgebreide bespreking

Andere genomineerden:

• Tananarive Due – The Reformatory (2023)
• T. Kingfisher – A House with Good Bones (2023)

Categorie: Thriller

Ik heb jarenlang nauwelijks thrillers gelezen maar dit jaar zou je kunnen zeggen dat ik het genre herontdekt heb. Ik las er weliswaar slechts vijf, maar eigenlijk heb ik van alle vijf genoten. Zelfs De Camino, die ik geen bijster hoog cijfer gaf, vond ik op een bepaalde manier extreem vermakelijk. Mijn stuk over de bestseller van Anya Niewierra is ook het meest gelezen stuk op Boek Uitroepteken van het jaar en wordt nog altijd veel gelezen. Maar de thrillers die echt in de spotlight mogen staan, zijn allemaal van Scandinavische makelij, waaronder de eerste twee delen van die beroemde Millennium-trilogie en een boek geschreven door de maker van The Killing. Één van die drie vond ik zelfs zo goed dat het ongeloofwaardige einde mij niet verhinderde om 4,5 sterren uit te delen. Dat boek is (zenuwachtig gelach):

Stieg Larsson – De Vrouw die met Vuur Speelde (2006)

Wat is dit een heerlijke serie! Het derde deel staat klaar om gelezen te worden, maar ik kan me bijna niet voorstellen dat dat kan tippen aan dit tweede deel. Ja, dit is een thriller en hij is ongelooflijk spannend, maar dit boek is ook tegelijkertijd een sociaal commentaar en de twee hoofdrolspelers worden echt extreem goed uitgediept en van alle twee de personages ga je echt enorm veel houden. Voor mij is dit denk ik de eerste keer dat ik een thriller las die niet alleen gaat voor spanning en sensatie, maar die ook enorm veel diepgang heeft. En ja hoor, dit is geloof ik het enige boek van het jaar waar ik een traantje bij moest laten. Bij een thriller! Ongekend. // uitgebreide bespreking

Andere genomineerden:

• Søren Sveistrup – Oktober (2018)
• Stieg Larsson – Mannen die Vrouwen Haten (2005)

Categorie: Filosofie

Het is alweer meer dan tien jaar geleden dat ik afstudeerde, maar filosofie speelt nog steeds een grote rol in mijn leven. Dat zou je – gezien het werk dat ik doe – misschien niet zeggen, maar waar ik in mijn werk vooral fysiek en sociaal bezig ben, probeer ik in mijn vrije tijd iedere dag wel enkele uren vrij te maken om met mijn hoofd bezig te zijn. Voor mij is fysiek, sociaal en intellectueel de heilige drie-eenheid; een onwankelbaar fundament waar ik altijd weer op terug kan vallen als het even slecht met me gaat. Dit jaar las ik tien filosofieboeken (met zeer veel dank aan de uitgevers die altijd bereid zijn mij recensie-exemplaren op te sturen) waarvan ik er twee erg goed vond en twee meesterlijk. Die twee meesterlijke boeken las ik vlak achter elkaar, waarbij de één mijn denken op manieren prikkelde die ik nooit voorzien had en de ander totaal in mijn straatje lag als het gaat om thematiek en de gekozen literaire vorm. Uiteindelijk gaat de Lonnie voor beste filosofie naar (de paniekaanval nabij):

Emil Cioran – Een Kleine Filosofie van Verval (1949)

Cioran was een pessimistisch denker die hier in korte hoofdstukjes zijn pessimisme uiteenzet. Het is echt bijzonder goed geschreven in een prachtige literaire stijl waardoor ik helemaal ingepalmd werd door Ciorans nihilisme. Vele passages heb ik overgeschreven of gefotografeerd en gestuurd naar vrienden, bij wijze van grap, om ze even een hart onder de riem te steken. Nu ik erover schrijf heb ik direct weer zin om het erbij te pakken. Ik heb hier echt ontstellend veel van genoten en uiteindelijk heeft Cioran gewoon gelijk: we doen wel alsof alles in ons leven ongelooflijk belangrijk is, maar uiteindelijk is die druktemakerij alleen maar een uitgestelde zelfmoord. Amen! // uitgebreide bespreking

Andere genomineerden:

• Michel Serres – De Parasiet (1980)
• Aldo Leopold – Denken als een Berg (2024)
• Kris Pint – De Extase van de Jagers (2024)

Categorie: Overige Non-Fictie

Alles wat ik aan non-fictie lees dat geen filosofie is gooi ik gewoon op de grote hoop. Dat betekent dat dit jaar memoirs, geschiedenisboeken, essays over taal en over aangrijpende persoonlijke gebeurtenissen, boeken waarin politiek en/of sociaal commentaar geleverd wordt en een boek over de geestelijke gezondheidszorg allemaal meedingen naar de Lonnie voor non-fictie. De uiteindelijke strijd ging tussen twee boeken over de Tweede Wereldoorlog. De één is een onderzoek naar het foute verleden van de familieleden van de schrijver, de ander geeft de honderdduizenden vrouwen die voor de Sovjet-Unie meestreden in WOII een stem. Allebei redelijk geniaal, prikkelend en horizonverbredend, maar de uiteindelijke winnaar van de Lonnie is (meerdere mensen in de zaal die een flauwte krijgen):

Svetlana Alexievich – The Unwomanly Face of War (2004)

Al in 1985 voor het eerst uitgekomen, maar in 2004 opnieuw uitgegeven, nu met interviews die eerder gecensureerd werden door het regime. Alexievich interviewde honderden vrouwen die in de Tweede Wereldoorlog streden. Waar na de oorlog vooral de heldenverhalen de boventoon voerden, laat dit boek een heel ander beeld van de oorlog zien; vrouwen met kinderen aan de borst aan het front, vrouwen die niet kunnen leven met de verschrikkelijke dingen die ze hebben gedaan, vrouwen die ondanks alles toch empathisch bleven, ook naar de vijand. Dit is echt één van de indrukwekkendste boeken die ik heb gelezen over de oorlog en een van de beste aanklachten tegen oorlog voeren in het algemeen. // uitgebreide bespreking

Andere genomineerden:

• Bas von Benda-Beckmann – Het Kleedje voor Hitler (2023)
• Paulien Cornelisse – Hèhè (2025)
• Natalia Ginzburg – Family Lexicon (1963)
• Viktor E. Frankl – De Zin van het Bestaan (1947)
• Christien Brinkgreve – Beladen Huis (2025)
• Flip Jan van Oenen – Verdragen (2025)

Fin.

Zo kwam de Lonnies-ceremonie tot een einde. Het zou nog lang onrustig blijven. Her en der gingen zelfs mensen met een kettingzaag de straat op. Ze hoopten dat als ze enkele bomen zouden kappen er sneller papier gemaakt zou kunnen worden zodat er snel meer boeken gedrukt zouden kunnen worden die kans zouden kunnen maken op een Lonnie in het jaar 2026. Fijne feestdagen en tot volgend jaar!