Grandioze Leeservaring
Ik had niet gedacht dat ik ooit Knielen op een Bed Violen van Jan Siebelink op zou pakken. Alleen al bij de gedachte aan de roman kwam de spruitjeswalm me tegemoet. Auteurs die afrekenen met hun religieuze achtergrond vind ik ook bij voorbaat al oninteressant. Maar ja, dan krijg je dit boek opeens van je favoriete collega en dan moet je je uit goed fatsoen toch weer over al die denkbeeldige drempels heen hijsen. En dan blijkt dat dit gewoon een uitstekende roman is.
We volgen in Knielen op een Bed Violen de levensloop van Hans Sievez. Hans groeit op in een streng-gereformeerd gezin. Wanneer hij op zichzelf gaat wonen ervaart hij zijn vrijheid, maar eenmaal getrouwd sluit hij zich aan bij een orthodoxe beweging die zeer streng in de leer is. Deze ontwikkeling en het feit dat hun kwekerij niet goed loopt, zorgen voor hevige ruzies met zijn vrouw. Zijn orthodoxe leermeesters krijgen ondertussen steeds meer grip op Hans.
Sfeervolle spruitjeswalm
Hans is eigenlijk een nogal zielige man, maar Siebelink weet het leven van Hans zo te beschrijven dat Knielen op een Bed Violen een bijzonder opwindend boek is geworden. Doordat Siebelink heel gedetailleerd de omgeving en het werk van Hans beschrijft komt naoorlogs Gelderland helemaal tot leven. Ieder personage is geloofwaardig en komt levensecht over en je ziet de omgeving van Hans direct voor je. Spruitjeswalm? Jazeker, maar in het geval van Knielen op een Bed Violen is het wel een heel sfeervolle spruitjeswalm.
Ik vind het hele thema ‘ontworsteling aan een strengreligieuze achtergrond’ nogal uitgekauwd in literatuur, maar Knielen op een Bed Violen gaat veel minder over die ontworsteling en veel meer over de godsdienstwaanzin die vooraf gaat aan die ontworsteling. En godsdienstwaanzin, daar houd ik dan wel weer van. Extreme ideeën beangstigen me, maar fascineren me ook mateloos. Om van een veilige afstand (vanaf het papier) getuige te zijn van iemand die steeds meer meegesleept wordt in ideeën waar ik met mijn gezonde (daar gaan we voor nu maar even vanuit) verstand niet bij kan vond ik enorm boeiend. Siebelink beschrijft bijzonder overtuigend hoe langzaam zo’n wending naar het extreme zich kan voltrekken.
Slappe hap
Door de keuzes die Hans maakt en vooral ook door de keuzes die hij níet maakt, vond ik Hans een bijzonder frustrerend personage. Het is allemaal nogal slappe hap bij Hans, ik heb een aantal keer naar het papier geschreeuwd: godsamme Hans, grow a pair! En als zijn angsten en frustraties enkele keren tot een kookpunt komen doet hij precies die dingen die hij absoluut niet zou moeten doen. Die keren dat hij eindelijk wél tot handelen komt, schaadt hij daar zijn bedrijf en zijn gezin mee. Ik was richting het einde van het boek ontzettend kwaad op Hans en kan me de laatste keer dat ik zo boos was op een personage niet meer heugen.
Vol frustratie een boek lezen is niet ieders hobby, dat weet ik, maar ik vind het bijzonder knap als een auteur zulke grote emoties kan bewerkstelligen met het neerzetten van een fictief personage (dat weliswaar op de realiteit gebaseerd is). Ik heb de nacht nadat ik het boek dichtsloeg zeer onrustig geslapen omdat ik zo kwaad was op Hans (dan weet je weer dat je leeft, of zoiets). Gelukkig was ik de ochtend erna al wat minder boos op Hans en in de afgelopen weken is de frustratie helemaal weggeëbd, maar nu ik dit stukje schrijf voel ik de woede alweer opborrelen. Hans krijgt wat mij betreft de titel van meest frustrerende personage uit de Nederlandse literatuur.
Tegen heug en meug begon ik aan Knielen op een Bed Violen, maar ik vond het uiteindelijk een geweldig geschreven en sfeervol boek. Ja, ik ben een vrouw met een mening en soms ook wat vooroordelen, maar gelukkig ben ik ook altijd bereid om die meningen te herzien en die vooroordelen aan de kant te schuiven. Dat heeft me deze grandioze leeservaring opgeleverd. Dank, collega.
