Emotionele Connectie
The Bell Jar van Sylvia Plath stond al absurd lang op mijn ‘wil-ik-heel-graag-lezen’-lijst. Ik denk dat dat vooral komt door Lana del Rey en haar verwijzingen naar Sylvia Plath in haar liedteksten en het feit dat Plath na haar vroege en zelfgekozen dood een icoon is geworden. Ik wist helemaal niet zo goed wat ik kon verwachten van The Bell Jar, maar ik kreeg een indringend relaas van een jonge vrouw die het leven als ondraaglijk lijden ervaart.
Esther Greenwood mag als 19-jarige in New York bij een vrouwentijdschrift komen werken. Ze leert hoe die harde wereld werkt, maar lijkt zich in deze wereld nooit thuis te voelen. Als haar werk al ergens voor zorgt is het dat al haar onzekerheden en twijfels naar de oppervlakte komen. Ze komt uiteindelijk weer thuis terecht, waar ze besluit om een boek te schrijven, maar in haar depressie komt ze tot niets. Ze gaat in therapie, maar het onbegrensde verlangen niet meer te willen leven blijft overheersen.
Binnenwereld
Wat ik erg sterk vond aan The Bell Jar is dat het weliswaar gaat om de binnenwereld van Esther, maar dat niet alle gevoelens uitgespeld worden, dat niet alles al ingevuld wordt door Plath maar dat er veel ruimte aan de lezer gelaten wordt om zelf verbanden te leggen. Zo is er sprake van een verkrachting (de mannen in deze roman zijn sowieso stuk voor stuk varkens) en merk je als lezer wel dat dat een punt is waarop het nog slechter met Esther gaat, maar er wordt (gelukkig) niet veel aandacht besteed aan allerlei grote emoties en gedachten. Juist hierdoor kwamen dit soort gebeurtenissen nog harder bij me binnen.
Je kunt je voorstellen dat als een dergelijk verhaal in onze tijd verteld zou worden dat echt iedere emotie en gedachte overgebracht moet worden. Ik geef duidelijk de voorkeur aan wat Plath hier doet. Juist doordat er zoveel niet gezegd wordt, juist doordat echt grote emoties afwezig blijven, wordt de depressie van Esther verontrustend invoelbaar gemaakt.
Verdrietig
Het lezen van The Bell Jar maakte me best verdrietig. Ik heb zelf ook nogal veel ervaring met depressies en ik heb als twintiger ook zeker heel lang niet kunnen voorstellen dat ik ooit de dertig zou halen, maar ergens heeft er een omslag in mijn leven plaatsgevonden waarin ik de depressies heb kunnen accepteren, zodanig dat ik zelfs niet meer zonder ze zou willen en waardoor ik enorm van het leven ben gaan houden, ondanks (dankzij?) die depressies. Ik zou dit avontuur dat het leven heet echt voor geen goud willen missen.
Het maakt me verdrietig dat er jonge, talentvolle vrouwen als Esther (en als Sylvia Plath, want The Bell Jar is natuurlijk semi-autobiografisch) zijn die niet kunnen loskomen van dat lijden aan het leven en die zo’n enorme hang naar de dood hebben en blijven houden. Ik gun iedereen oneindige hoeveelheden plezier in het leven.
Depressief brein
De wat afstandelijke schrijfstijl die Plath hanteert om zo’n persoonlijk verhaal te vertellen is waarschijnlijk de noodzakelijke uitkomst van een depressief brein dat probeert te schrijven en van een tijd waarin het praten over depressie nog lang niet zo normaal is als anno nu, maar juist deze niet al te persoonlijke toon zorgde ervoor dat ik zeer meeleefde met Esther en zo’n diepe emotionele connectie voelde met het vertelde.
The Bell Jar is daardoor voor mij een erg knap boek en met recht een klassieker te noemen. Het geeft een indringend inkijkje in het hoofd van iemand met een depressie in een tijd dat er nog niet met zoveel woorden gesproken werd over deze ziekte. Ik ben blij dat ik via deze roman kennis heb mogen maken met het werk van Sylvia Plath en merk dat het boek na een maand nog steeds nazindert. Of ik Plaths poëzie ooit zal lezen weet ik niet, maar door deze roman snap ik dat Plath zo’n iconisch auteur is geworden die onder meer wordt genoemd in liedteksten van Lana Del Rey.
