Geen Herkenning, Wel Genoten
Veel dank aan De Bezige Bij voor het recensie-exemplaar.
Fleur Jongepier is filosoof maar heeft de academische wereld achter zich gelaten. In Berghonger: vragen naar de onbekende weg schrijft ze over haar liefde voor de bergen en welke lessen ze allemaal heeft geleerd van het bergbeklimmen en het bergwandelen. Het boek is vlot geschreven en het persoonlijke karakter vond ik zeer sympathiek, al vond ik toch dat Jongepier op een bepaalde manier niet helemaal los weet te komen van de academische filosofie.
In negen hoofdstukken verbindt Jongepier de bergen met vragen en problemen van alledag. Zo gaat het onder meer over het stellen van de juiste vragen (en dingen in gang zetten wanneer je achter het antwoord bent), over het overwinnen van angsten, over alleen-zijn, over het kind in ons herontdekken, over de bergsport als mannenaangelegenheid, over digitale onrust en over klimaatverandering. Aan de hand van filosofen, schrijvers, kunstenaars en grote bergbeklimmers onderzoekt Jongepier verschillende aspecten van haar liefde voor de bergen.
Afstand
Jongepier was werkzaam op dezelfde faculteit als waar ik gestudeerd heb en ik kan me om verschillende redenen helemaal vinden in het feit dat ze afstand heeft genomen van de academische wereld. Berghonger zie ik als Jongepiers poging om te zoeken naar een vorm en stijl waarmee ze los kan komen van de academische manier van denken en schrijven.
Daar slaagt Jongepier heel behoorlijk in. Haar stijl leest fijn (al zitten er nog wel erg slordige taal- en drukfoutjes in het exemplaar dat ik heb gekregen) en het is toe te juichen dat het zo’n ongelooflijk persoonlijk boek is geworden over haar eigen ervaringen, interesses, twijfels en angsten. Lezers van dit blog weten inmiddels wel dat ik niet superveel meer op heb met academische filosofie dus ik draag alle pogingen om te zoeken naar alternatieven een warm hart toe. Dit is wat mij betreft zeker een geslaagde poging om op een ‘zachte’ manier te filosoferen zonder aan zeggingskracht in te boeten.
Mooie ideeën
Er zitten zeker ideeën in dit boek die ik mooi vind. Zo besteedt Jongepier aandacht aan het echte voelen, waarbij een lichaam eigenlijk zoveel meer en zoveel sneller weet welke richting het op moet dan het hoofd ooit voor elkaar kan krijgen. Ook de positieve gevolgen van afzondering en zelfgekozen isolement zijn dingen die ik direct kan onderschrijven. Ik ben zelf niet echt een fan van bergen (ik ben meer van de zee en lange strandwandelingen), maar ik snap wel direct hoe de bergen op allerlei manieren een helende uitwerking kan hebben op mensen en dat weet Jongepier ook overtuigend over te brengen.
Mij bekroop echter tijdens het lezen regelmatig het idee dat mensen het zichzelf zo ongelooflijk moeilijk maken in het leven, terwijl het leven voor mij helemaal geen ingewikkeld iets is. Ik kon vaak helemaal niet meekomen met de problemen die Jongepier beschrijft. Zo hard werken dat je geen tijd hebt voor bezinning en reflectie? Ken ik niet. Vakantie als iets waar je vooral probeert te ontkomen aan zingevingsvragen? Ken ik niet. Digitale onrust? Ken ik niet. Klimaatemoties en gletsjerverdriet? Ken ik niet. De bergen als toevlucht nodig hebben om bij een kern te kunnen komen waar je in het dagelijks leven niet bij kan? Ken ik niet. Moeite moeten doen om het innerlijke kind in jezelf te ontdekken? Ken ik niet. En zo zijn er nog wel meer punten waarin ik totaal geen herkenning vond.
Waardering en compassie
Een gebrek aan identificatie met de ideeën uit Berghonger is helemaal niet erg. Ik voelde het hele boek enorm veel waardering en compassie voor wat Jongepier hier doet en heb ondanks onze verschillen genoten van dit boek. Een gedachte die ik wel regelmatig had: de academische filosofie probeert uit alle macht problemen te creëren die er eigenlijk helemaal niet zijn, wat jammer dat die modus blijft doorschemeren in Berghonger (het opwerpen van problemen die in mijn ogen geen problemen zijn) terwijl het tegelijkertijd juist probeert los te komen van die modus. Dat is misschien een punt van kritiek, maar geloof me: ik lees dit veel liever dan het gros van de academische filosofie.
